Wymagania programowe z chemii na poszczególne oceny w I klasie gimnazjum

  1. Substancje i ich przemiany

Wymagania konieczne – uczeń:

– zalicza chemię do nauk przyrodniczych

stosuje zasady bezpieczeństwa obowiązujące w pracowni chemicznej

nazywa wybrane elementy szkła i sprzętu laboratoryjnego oraz określa ich przeznaczenie

opisuje właściwości substancji, będących głównymi składnikami produktów, stosowanych na co dzień

przeprowadza proste obliczenia z wykorzystaniem pojęć: masa, gęstość, objętość

– odróżnia właściwości fizyczne od chemicznych

– dzieli substancje chemiczne na proste i złożone, na pierwiastki i związki chemiczne

– definiuje pojęcie mieszanina substancji

opisuje cechy mieszanin jednorodnych i niejednorodnych

– podaje przykłady mieszanin

opisuje proste metody rozdzielania mieszanin na składniki

– definiuje pojęcia zjawisko fizyczne i reakcja chemiczna

podaje przykłady zjawisk fizycznych i reakcji chemicznych zachodzących w otoczeniu człowieka

– definiuje pojęcia pierwiastek chemiczny i związek chemiczny

– podaje przykłady związków chemicznych

klasyfikuje pierwiastki chemiczne na metale i niemetale

– podaje przykłady pierwiastków chemicznych (metali i niemetali)

odróżnia metale i niemetale na podstawie ich właściwości

opisuje, na czym polega rdzewienie (korozja)

posługuje się symbolami chemicznymi pierwiastków (H, O, N, Cl, S, C, P, Si, Na, K, Ca, Mg, Fe, Zn, Cu, Al, Pb, Sn, Ag, Hg)

opisuje skład i właściwości powietrza

– określa, co to są stałe i zmienne składniki powietrza

opisuje właściwości fizyczne, chemiczne tlenu, tlenku węgla(IV), wodoru, azotu

– podaje, że woda jest związkiem chemicznym wodoru i tlenu

tłumaczy, na czym polega zmiana stanów skupienia na przykładzie wody

– omawia obieg wody w przyrodzie

– określa znaczenie powietrza, wody, tlenu

– określa, jak zachowują się substancje higroskopijne

opisuje, na czym polega reakcja syntezy, analizy, wymiany

– omawia, na czym polega utlenianie, spalanie

– definiuje pojęcia substrat i produkt reakcji chemicznej

wskazuje substraty i produkty reakcji chemicznej

określa typy reakcji chemicznych

– określa, co to są tlenki i jaki jest ich podział

– wymienia niektóre efekty towarzyszące reakcjom chemicznym

wymienia podstawowe źródła, rodzaje i skutki zanieczyszczeń powietrza

Wymagania podstawowe – uczeń:

– wyjaśnia, dlaczego chemia jest nauką przydatną ludziom

– omawia, czym się zajmuje chemia

– omawia sposób podziału chemii na organiczną i nieorganiczną

– wyjaśnia, czym się różni ciało fizyczne od substancji

– opisuje właściwości substancji

– wymienia i wyjaśnia podstawowe sposoby rozdzielania mieszanin

sporządza mieszaninę

planuje rozdzielanie mieszanin (wymaganych)

opisuje różnicę w przebiegu zjawiska fizycznego i reakcji chemicznej

projektuje doświadczenia ilustrujące zjawisko fizyczne i reakcję chemiczną

– definiuje stopy

podaje przykłady zjawisk fizycznych i reakcji chemicznych zachodzących w otoczeniu człowieka

– formułuje obserwacje do doświadczenia

– wyjaśnia potrzebę wprowadzenia symboliki chemicznej

– rozpoznaje pierwiastki i związki chemiczne

wyjaśnia różnicę między pierwiastkiem a związkiem chemicznym

– wymienia stałe i zmienne składniki powietrza

– bada skład powietrza

– oblicza przybliżoną objętość tlenu i azotu, np. w sali lekcyjnej

– opisuje, jak można otrzymać tlen

opisuje właściwości fizyczne i chemiczne gazów szlachetnych

opisuje obieg tlenu, tlenku węgla(IV) i azotu w przyrodzie

– wyjaśnia, na czym polega proces fotosyntezy

wymienia zastosowania tlenków wapnia, żelaza, glinu, azotu, gazów szlachetnych, tlenku węgla(IV), tlenu, wodoru

– podaje sposób otrzymywania tlenku węgla(IV) (na przykładzie reakcji węgla z tlenem)

– definiuje pojęcie reakcja charakterystyczna

planuje doświadczenie umożliwiające wykrycie obecności tlenku węgla(IV) w powietrzu wydychanym z płuc

– wyjaśnia, co to jest efekt cieplarniany

– opisuje rolę wody i pary wodnej w przyrodzie

– wymienia właściwości wody

– wyjaśnia pojęcie higroskopijność

– zapisuje słownie przebieg reakcji chemicznej

– wskazuje w zapisie słownym przebiegu reakcji chemicznej substraty i produkty, pierwiastki i związki chemiczne

opisuje, na czym polega powstawanie dziury ozonowej, kwaśnych opadów

– podaje sposób otrzymywania wodoru (w reakcji kwasu chlorowodorowego z metalem)

– opisuje sposób identyfikowania gazów: wodoru, tlenu, tlenku węgla(IV)

  • wymienia źródła, rodzaje i skutki zanieczyszczeń powietrza

definiuje pojęcia reakcje egzo- i endoenergetyczne

Wymagania rozszerzające – uczeń:

– podaje zastosowania wybranych elementów sprzętu lub szkła laboratoryjnego

– identyfikuje substancje na podstawie podanych właściwości

– podaje sposób rozdzielenia wskazanej mieszaniny

wskazuje różnice między właściwościami fizycznymi składników mieszaniny, które umożliwiają jej rozdzielenie

projektuje doświadczenia ilustrujące reakcję chemiczną i formułuje wnioski

– wskazuje w podanych przykładach reakcję chemiczną i zjawisko fizyczne

– wskazuje wśród różnych substancji mieszaninę i związek chemiczny

– wyjaśnia różnicę między mieszaniną a związkiem chemicznym

proponuje sposoby zabezpieczenia produktów zawierających żelazo przed rdzewieniem

– odszukuje w układzie okresowym pierwiastków podane pierwiastki chemiczne

– opisuje doświadczenie wykonywane na lekcji

– określa, które składniki powietrza są stałe, a które zmienne

– wykonuje obliczenia związane z zawartością procentową substancji występujących w powietrzu

– wykrywa obecność tlenku węgla(IV)

– opisuje właściwości tlenku węgla(II)

– wyjaśnia rolę procesu fotosyntezy w naszym życiu

– podaje przykłady substancji szkodliwych dla środowiska

– wyjaśnia, skąd się biorą kwaśne opady

– określa zagrożenia wynikające z efektu cieplarnianego, dziury ozonowej, kwaśnych opadów

proponuje sposoby zapobiegania powiększania się dziury ozonowej i ograniczenia powstawania kwaśnych opadów

– zapisuje słownie przebieg różnych rodzajów reakcji chemicznych

podaje przykłady różnych typów reakcji chemicznych

– wykazuje obecność pary wodnej w powietrzu

– omawia sposoby otrzymywania wodoru

– podaje przykłady reakcji egzo- i endoenergetycznych

Wymagania dopełniające – uczeń:

– wyjaśnia, na czym polega destylacja

wyjaśnia, dlaczego gazy szlachetne są bardzo mało aktywne chemicznie

– definiuje pojęcie patyna

– opisuje pomiar gęstości

– projektuje doświadczenie o podanym tytule (rysuje schemat, zapisuje obserwacje i wnioski)

– wykonuje doświadczenia z działu Substancje i ich przemiany

– przewiduje wyniki niektórych doświadczeń na podstawie posiadanej wiedzy

– otrzymuje tlenek węgla(IV) w reakcji węglanu wapnia z kwasem chlorowodorowym

– uzasadnia, na podstawie reakcji magnezu z tlenkiem węgla(IV), że tlenek węgla(IV) jest związkiem chemicznym węgla i tlenu

– uzasadnia, na podstawie reakcji magnezu z parą wodną, że woda jest związkiem chemicznym tlenu i wodoru

planuje sposoby postępowania umożliwiające ochronę powietrza przed zanieczyszczeniami

– identyfikuje substancje na podstawie schematów reakcji chemicznych

– wykazuje zależność między rozwojem np. cywilizacji a występowaniem zagrożeń, podaje przykłady dziedzin życia, których rozwój powoduje negatywne skutki dla środowiska przyrodniczego

Wybrane wiadomości i umiejętności wykraczające poza treści wymagań podstawy programowej; ich spełnienie może być warunkiem wystawienia oceny celującej. Uczeń:

  • opisuje zasadę rozdziału w metodach chromatograficznych
  • określa, na czym polegają reakcje utleniania-redukcji
  • definiuje pojęcia utleniacz i reduktor
  • zaznacza w zapisie słownym przebiegu reakcji chemicznej procesy utleniania i redukcji oraz utleniacz, reduktor
  • podaje przykłady reakcji utleniania-redukcji zachodzące w naszym otoczeniu, uzasadniając swój wybór
  • opisuje sposób rozdzielania na składniki bardziej złożonych mieszanin z wykorzystaniem metod spoza podstawy programowej
  • omawia dokładnie metodę skraplania powietrza i rozdzielenia go na składniki
  • oblicza skład procentowy powietrza – przelicza procenty objętościowe na masowe w różnych warunkach
  • wykonuje obliczenia rachunkowe – zadania dotyczące mieszanin

 

 

  1. Wewnętrzna budowa materii

Wymagania konieczne – uczeń:

– definiuje pojęcie materia

opisuje ziarnistą budowę materii

opisuje, czym różni się atom od cząsteczki

– definiuje pojęcia jednostka masy atomowej, masa atomowa, masa cząsteczkowa

oblicza masę cząsteczkową prostych związków chemicznych

opisuje i charakteryzuje skład atomu pierwiastka chemicznego (jądro: protony i neutrony, elektrony)

definiuje pojęcie elektrony walencyjne

– wyjaśnia, co to jest liczba atomowa, liczba masowa

ustala liczbę protonów, elektronów, neutronów w atomie danego pierwiastka chemicznego, gdy znane są liczby atomowa i masowa

definiuje pojęcie izotop

– dokonuje podziału izotopów

wymienia dziedziny życia, w których stosuje się izotopy

– opisuje układ okresowy pierwiastków chemicznych

– podaje prawo okresowości

– podaje, kto jest twórcą układu okresowego pierwiastków chemicznych

odczytuje z układu okresowego podstawowe informacje o pierwiastkach chemicznych

– wymienia typy wiązań chemicznych

– podaje definicje wiązania kowalencyjnego (atomowego), wiązania kowalencyjnego spolaryzowanego, wiązania jonowego

definiuje pojęcia jon, kation, anion

posługuje się symbolami pierwiastków chemicznych

– odróżnia wzór sumaryczny od wzoru strukturalnego

zapisuje wzory sumaryczne i strukturalne cząsteczek

definiuje pojęcie wartościowość

– podaje wartościowość pierwiastków chemicznych w stanie wolnym

odczytuje z układu okresowego maksymalną wartościowość pierwiastków chemicznych grup 1., 2. i 13.17.

– wyznacza wartościowość pierwiastków chemicznych na podstawie wzorów sumarycznych

zapisuje wzory sumaryczny i strukturalny cząsteczki związku dwupierwiastkowego na podstawie wartościowości pierwiastków chemicznych

– określa na podstawie wzoru liczbę pierwiastków w związku chemicznym

interpretuje zapisy (odczytuje ilościowo i jakościowo proste zapisy), np. H2, 2 H, 2 H2 itp.

ustala na podstawie wzoru sumarycznego nazwę dla prostych dwupierwiastkowych związków chemicznych

ustala na podstawie nazwy wzór sumaryczny dla prostych dwupierwiastkowych związków chemicznych

– rozróżnia podstawowe rodzaje reakcji chemicznych

podaje treść prawa zachowania masy

podaje treść prawa stałości składu związku chemicznego

przeprowadza proste obliczenia z wykorzystaniem prawa zachowania masy i prawa stałości składu związku chemicznego

– definiuje pojęcia równanie reakcji chemicznej, współczynnik stechiometryczny

dobiera współczynniki w prostych przykładach równań reakcji chemicznych

zapisuje proste przykłady równań reakcji chemicznych

– odczytuje proste równania reakcji chemicznych

Wymagania podstawowe – uczeń:

– omawia poglądy na temat budowy materii

wyjaśnia zjawisko dyfuzji

– podaje założenia teorii atomistyczno–cząsteczkowej budowy materii

– oblicza masy cząsteczkowe

– definiuje pojęcie pierwiastek chemiczny

– wymienia rodzaje izotopów

wyjaśnia różnice w budowie atomów izotopów wodoru

wymienia dziedziny życia, w których stosuje się izotopy

– korzysta z układu okresowego pierwiastków chemicznych

– wykorzystuje informacje odczytane z układu okresowego pierwiastków chemicznych

– podaje maksymalną liczbę elektronów na poszczególnych powłokach (K, L, M)

– zapisuje konfiguracje elektronowe

– rysuje proste przykłady modeli atomów pierwiastków chemicznych

zapisuje wzory sumaryczne i strukturalne wymaganych cząsteczek

– odczytuje ze wzoru chemicznego, z jakich pierwiastków chemicznych i ilu atomów składa się cząsteczka lub kilka cząsteczek

opisuje rolę elektronów walencyjnych w łączeniu się atomów

opisuje sposób powstawania jonów

– określa rodzaj wiązania w prostych przykładach cząsteczek 

– podaje przykłady substancji o wiązaniu kowalencyjnym (atomowym) i substancji o wiązaniu jonowym

– odczytuje wartościowość pierwiastków chemicznych z układu okresowego pierwiastków

– zapisuje wzory związków chemicznych na podstawie podanej wartościowości lub nazwy pierwiastków chemicznych

– podaje nazwę związku chemicznego na podstawie wzoru

– określa wartościowość pierwiastków w związku chemicznym

– zapisuje wzory cząsteczek korzystając z modeli

– rysuje model cząsteczki

– wyjaśnia znaczenie współczynnika stechiometrycznego i indeksu stechiometrycznego

– wyjaśnia pojęcie równania reakcji chemicznej

– odczytuje równania reakcji chemicznych

zapisuje równania reakcji chemicznych

dobiera współczynniki w równaniach reakcji chemicznych

interpretuje zapisy (odczytuje ilościowo i jakościowo proste zapisy), np. 2MgO, 3Al2O3 itp.

Wymagania rozszerzające – uczeń:

planuje doświadczenie potwierdzające ziarnistość budowy materii

wyjaśnia różnice między pierwiastkiem a związkiem chemicznym na podstawie założeń teorii atomistyczno-cząsteczkowej budowy materii

– oblicza masy cząsteczkowe związków chemicznych

– wymienia zastosowania izotopów

– korzysta swobodnie z informacji zawartych w układzie okresowym pierwiastków

chemicznych

– oblicza maksymalną liczbę elektronów na powłokach

– zapisuje konfiguracje elektronowe

– rysuje modele atomów

– określa typ wiązania chemicznego w podanym związku chemicznym

wyjaśnia, dlaczego gazy szlachetne są bardzo mało aktywne chemicznie na podstawie budowy ich atomów

– wyjaśnia różnice między różnymi typami

wiązań chemicznych

opisuje powstawanie wiązań atomowych (kowalencyjnych) dla wymaganych przykładów

zapisuje elektronowo mechanizm powstawania jonów (wymagane przykłady)

opisuje mechanizm powstawania wiązania jonowego

– wykorzystuje pojęcie wartościowości

– określa możliwe wartościowości pierwiastka chemicznego na podstawie jego położenia w układzie okresowym pierwiastków

– nazywa związki chemiczne na podstawie wzorów i zapisuje wzory na podstawie ich nazw

– zapisuje i odczytuje równania reakcji chemicznych (o większym stopniu trudności)

– przedstawia modelowy schemat równania reakcji chemicznej

– rozwiązuje zadania na podstawie prawa zachowania masy i prawa stałości składu związku chemicznego

  • dokonuje prostych obliczeń stechiometrycznych

Wymagania dopełniające – uczeń:

definiuje pojęcie masa atomowa jako średnia masa atomowa danego pierwiastka

chemicznego z uwzględnieniem jego składu izotopowego

– oblicza zawartość procentową izotopów w pierwiastku chemicznym

wyjaśnia związek między podobieństwami właściwości pierwiastków chemicznych zapisanych w tej samej grupie układu okresowego a budową ich atomów i liczbą elektronów walencyjnych

– uzasadnia i udowadnia doświadczalnie, że msubstr = mprod

– rozwiązuje trudniejsze zadania wykorzystujące poznane prawa (zachowania masy, stałości składu związku chemicznego)

– wskazuje podstawowe różnice między wiązaniami kowalencyjnym a jonowym oraz kowalencyjnym niespolaryzowanym a kowalencyjnym spolaryzowanym

– opisuje zależność właściwości związku chemicznego od występującego w nim wiązania chemicznego

porównuje właściwości związków kowalencyjnych i jonowych (stan skupienia, temperatury topnienia i wrzenia)

– określa, co wpływa na aktywność chemiczną pierwiastka

– zapisuje i odczytuje równania reakcji chemicznych o dużym stopniu trudności

– wykonuje obliczenia stechiometryczne

Wybrane wiadomości i umiejętności wykraczające poza treści wymagań podstawy programowej; ich spełnienie może być warunkiem wystawienia oceny celującej. Uczeń:

  • opisuje historię odkrycia budowy atomu
  • definiuje pojęcie promieniotwórczość
  • określa, na czym polega promieniotwórczość naturalna i sztuczna
  • definiuje pojęcie reakcja łańcuchowa
  • wymienia ważniejsze zagrożenia związane z promieniotwórczością
  • wyjaśnia pojęcie okres półtrwania (okres połowicznego rozpadu)
  • rozwiązuje zadania związane z pojęciami okres półtrwania i średnia masa atomowa
  • charakteryzuje rodzaje promieniowania
  • wyjaśnia, na czym polegają przemiany α,
  • opisuje historię przyporządkowania pierwiastków chemicznych
  • opisuje wiązania koordynacyjne i metaliczne
  • identyfikuje pierwiastki chemiczne na podstawie niepełnych informacji o ich położeniu w układzie okresowym pierwiastków chemicznych oraz ich właściwości
  • dokonuje obliczeń z wykorzystaniem wiedzy o jednostce masy atomowej i cząsteczkowej
  • dokonuje obliczeń na podstawie równania reakcji chemicznej

  1. Woda i roztwory wodne

Wymagania konieczne – uczeń:

– charakteryzuje rodzaje wód występujących w przyrodzie

– podaje, na czym polega obieg wody w przyrodzie

– wymienia stany skupienia wody

– nazywa przemiany stanów skupienia wody

– opisuje właściwości wody

– zapisuje wzory sumaryczny i strukturalny cząsteczki wody

– definiuje pojęcie dipol

– identyfikuje cząsteczkę wody jako dipol

– wyjaśnia podział substancji na dobrze i słabo rozpuszczalne oraz praktycznie nierozpuszczalne w wodzie

podaje przykłady substancji, które rozpuszczają się i nie rozpuszczają się w wodzie

– wyjaśnia pojęcia rozpuszczalnik i substancja rozpuszczana

– definiuje pojęcie rozpuszczalność

– wymienia czynniki, które wpływają na rozpuszczalność

– określa, co to jest wykres rozpuszczalności

odczytuje z wykresu rozpuszczalności rozpuszczalność danej substancji w podanej

temperaturze

– wymienia czynniki wpływające na szybkość rozpuszczania się substancji stałej w wodzie

– definiuje pojęcia roztwór właściwy, koloid i zawiesina

– definiuje pojęcia roztwór nasycony i roztwór nienasycony oraz roztwór stężony i roztwór

rozcieńczony

– definiuje pojęcie krystalizacja

– podaje sposoby otrzymywania roztworu nienasyconego z nasyconego i odwrotnie

– definiuje stężenie procentowe roztworu

– podaje wzór opisujący stężenie procentowe

  • prowadzi obliczenia z wykorzystaniem pojęć: stężenie procentowe, masa substancji, masa rozpuszczalnika, masa roztworu (proste)

Wymagania podstawowe – uczeń:

opisuje budowę cząsteczki wody

– wyjaśnia, co to jest cząsteczka polarna

– wymienia właściwości wody zmieniające się pod wpływem zanieczyszczeń

proponuje sposoby racjonalnego gospodarowania wodą

tłumaczy, na czym polega proces mieszania, rozpuszczania

– określa, dla jakich substancji woda jest dobrym rozpuszczalnikiem

– charakteryzuje substancje ze względu na ich rozpuszczalność w wodzie

planuje doświadczenia wykazujące wpływ różnych czynników na szybkość rozpuszczania substancji stałych w wodzie

– porównuje rozpuszczalność różnych substancji w tej samej temperaturze

oblicza ilość substancji, którą można rozpuścić w określonej ilości wody w podanej temperaturze

podaje przykłady substancji, które rozpuszczają się w wodzie, tworząc roztwory właściwe

podaje przykłady substancji, które nie rozpuszczają się w wodzie i tworzą koloidy lub zawiesiny

– wskazuje różnice między roztworem właściwym a zawiesiną

opisuje różnice między roztworem rozcieńczonym, stężonym, nasyconym

i nienasyconym

– przeprowadza krystalizację

– przekształca wzór na stężenie procentowe roztworu tak, aby obliczyć masę substancji

rozpuszczonej lub masę roztworu

– oblicza masę substancji rozpuszczonej lub masę roztworu, znając stężenie procentowe

roztworu

– wyjaśnia, jak sporządzić roztwór o określonym stężeniu procentowym (np. 100 g 20-procentowego roztworu soli kuchennej)

Wymagania rozszerzające – uczeń:

– wyjaśnia, na czym polega tworzenie wiązania kowalencyjnego spolaryzowanego w cząsteczce wody

– wyjaśnia budowę polarną cząsteczki wody

– określa właściwości wody wynikające z jej budowy polarnej

wyjaśnia, dlaczego woda dla jednych substancji jest rozpuszczalnikiem, a dla innych nie

– przedstawia za pomocą modeli proces rozpuszczania w wodzie substancji o budowie polarnej, np. chlorowodoru

– podaje rozmiary cząstek substancji wprowadzonych do wody i znajdujących się w roztworze właściwym, koloidzie, zawiesinie

– wykazuje doświadczalnie wpływ różnych czynników na szybkość rozpuszczania substancji stałej w wodzie

– posługuje się sprawnie wykresem rozpuszczalności

– dokonuje obliczeń z wykorzystaniem wykresu rozpuszczalności

– oblicza masę wody, znając masę roztworu i jego stężenie procentowe

prowadzi obliczenia z wykorzystaniem pojęcia gęstości

podaje sposoby na zmniejszenie lub zwiększenie stężenia roztworu

– oblicza stężenie procentowe roztworu powstałego przez zagęszczenie, rozcieńczenie roztworu

oblicza stężenie procentowe roztworu nasyconego w danej temperaturze (z wykorzystaniem wykresu rozpuszczalności)

– wymienia czynności prowadzące do sporządzenia określonej ilości roztworu o określonym stężeniu procentowym

– sporządza roztwór o określonym stężeniu procentowym

 wyjaśnia, co to jest woda destylowana i czym się różni od wód występujących w przyrodzie

Wymagania dopełniające – uczeń:

– wymienia laboratoryjne sposoby otrzymywania wody

– proponuje doświadczenie udowadniające, że woda jest związkiem wodoru i tlenu

– opisuje wpływ izotopów wodoru i tlenu na właściwości wody

– określa wpływ ciśnienia atmosferycznego na wartość temperatury wrzenia wody

porównuje rozpuszczalność w wodzie związków kowalencyjnych i jonowych

– wykazuje doświadczalnie, czy roztwór jest nasycony, czy nienasycony

– rozwiązuje zadania rachunkowe na stężenie procentowe z wykorzystaniem gęstości

– oblicza rozpuszczalność substancji w danej temperaturze, znając stężenie procentowe jej roztworu nasyconego w tej temperaturze

Wybrane wiadomości i umiejętności wykraczające poza treści wymagań podstawy programowej; ich spełnienie może być warunkiem wystawienia oceny celującej. Uczeń:

– określa źródła zanieczyszczeń wód naturalnych

analizuje źródła zanieczyszczeń wód naturalnych i ich wpływ na środowisko przyrodnicze

– wymienia niektóre zagrożenia wynikające z zanieczyszczeń wód

– omawia wpływ zanieczyszczeń wód na organizmy

– wymienia sposoby przeciwdziałania zanieczyszczaniu wód

– omawia sposoby usuwania zanieczyszczeń z wód

– wyjaśnia, na czym polega asocjacja cząsteczek wody

– rozwiązuje zadania rachunkowe na mieszanie roztworów

– rozwiązuje zadania rachunkowe na stężenie procentowe roztworu, w którym rozpuszczono mieszaninę substancji stałych

 

Wymagania programowe z chemii na poszczególne oceny w II klasie gimnazjum

  1. Kwasy

Wymagania konieczne – uczeń:

– wymienia zasady bhp dotyczące obchodzenia się z kwasami

– definiuje pojęcia: elektrolit i nieelektrolit

– wyjaśnia, co to jest wskaźnik i wymienia trzy przykłady wskaźników

opisuje zastosowania wskaźników

odróżnia kwasy od innych substancji chemicznych za pomocą wskaźników

definiuje pojęcie kwasy

opisuje budowę kwasów beztlenowych i tlenowych

– odróżnia kwasy tlenowe od beztlenowych

– wskazuje wodór i resztę kwasową we wzorze kwasu

– wyznacza wartościowość reszty kwasowej

zapisuje wzory sumaryczne kwasów: HCl, H2S, H2SO4, H2SO3, HNO3, H2CO3, H3PO4

– podaje nazwy poznanych kwasów

opisuje właściwości kwasów: chlorowodorowego, azotowego(V) i siarkowego(VI)

opisuje podstawowe zastosowania kwasów: chlorowodorowego, azotowego(V) i siarkowego(VI)

wyjaśnia, na czym polega dysocjacja jonowa (elektrolityczna) kwasów

– definiuje pojęcia jon, kation i anion

zapisuje równania reakcji dysocjacji jonowej kwasów (proste przykłady)

– wyjaśnia pojęcie kwaśne opady

Wymagania podstawowe – uczeń:

– wymienia wspólne właściwości kwasów

– wyjaśnia, z czego wynikają wspólne właściwości kwasów

– zapisuje wzory strukturalne poznanych kwasów

– wyjaśnia pojęcie tlenek kwasowy

– wskazuje przykłady tlenków kwasowych

– wymienia metody otrzymywania kwasów tlenowych i beztlenowych

– zapisuje równania reakcji otrzymywania poznanych kwasów

opisuje właściwości poznanych kwasów

opisuje zastosowania poznanych kwasów

wyjaśnia pojęcie dysocjacja jonowa

zapisuje i odczytuje wybrane równania reakcji dysocjacji jonowej kwasów

– definiuje pojęcie odczyn kwasowy

– zapisuje obserwacje do przeprowadzanych doświadczeń

Wymagania rozszerzające – uczeń:

– wyjaśnia, dlaczego podczas pracy ze stężonymi roztworami kwasów należy zachować szczególną ostrożność

– wymienia poznane tlenki kwasowe

zapisuje równania reakcji otrzymywania wskazanego kwasu

– wykazuje doświadczalnie żrące właściwości kwasu siarkowego(VI)

podaje zasadę bezpiecznego rozcieńczania stężonego roztworu kwasu siarkowego(VI)

– wyjaśnia, dlaczego kwas siarkowy(VI) pozostawiony w otwartym naczyniu zwiększa swą objętość

– planuje doświadczalne wykrycie białka w próbce żywności (w serze, mleku, jajku)

– opisuje reakcję ksantoproteinową

zapisuje i odczytuje równania reakcji dysocjacji jonowej (elektrolitycznej) kwasów

– określa odczyn roztworu kwasowego na podstawie znajomości jonów obecnych w badanym roztworze

analizuje proces powstawania kwaśnych opadów i skutki ich działania

– rozwiązuje chemografy

– opisuje doświadczenia przeprowadzane na lekcjach (schemat, obserwacje, wniosek)

Wymagania dopełniające – uczeń:

– zapisuje wzór strukturalny dowolnego kwasu nieorganicznego o podanym wzorze sumarycznym

projektuje doświadczenia, w których wyniku można otrzymywać kwasy

– identyfikuje kwasy, na podstawie podanych informacji

– odczytuje równania reakcji chemicznych

– potrafi rozwiązywać trudniejsze chemografy

proponuje sposoby ograniczenia powstawania kwaśnych opadów

Wybrane wiadomości i umiejętności wykraczające poza treści wymagań podstawy programowej; ich nabycie przez ucznia może być podstawą do wystawienia oceny celującej. Uczeń:

– omawia przemysłową metodę otrzymywania kwasu azotowego(V),

– definiuje pojęcie stopień dysocjacji,

– dzieli elektrolity ze względu na stopień dysocjacji.

  1. Wodorotlenki

Wymagania konieczne – uczeń:

– wymienia zasady bhp dotyczące obchodzenia się z zasadami

odróżnia zasady od innych substancji chemicznych za pomocą wskaźników

definiuje pojęcia wodorotlenek i zasada

opisuje budowę wodorotlenków

– podaje wartościowość grupy wodorotlenowej

zapisuje wzory sumaryczne wodorotlenków: NaOH, KOH, Ca(OH)2, Al(OH)3

opisuje właściwości oraz zastosowania wodorotlenków: sodu, potasu i wapnia

wyjaśnia, na czym polega dysocjacja jonowa (elektrolityczna) zasad

zapisuje równania dysocjacji jonowej zasad (proste przykłady)

– podaje nazwy jonów powstałych w wyniku

odróżnia zasady od kwasów za pomocą wskaźników

wymienia rodzaje odczynu roztworów

– określa zakres pH i barwy wskaźników dla poszczególnych odczynów

Wymagania podstawowe – uczeń:

– wymienia wspólne właściwości zasad

– wyjaśnia, z czego wynikają wspólne właściwości zasad

– definiuje pojęcie tlenek zasadowy

– podaje przykłady tlenków zasadowych

– wymienia dwie główne metody otrzymywania wodorotlenków

zapisuje równania reakcji otrzymywania wodorotlenku sodu, potasu i wapnia

– wyjaśnia pojęcia woda wapienna, wapno palone i wapno gaszone

– określa rozpuszczalność wodorotlenków na podstawie tabeli rozpuszczalności

– odczytuje proste równania dysocjacji jonowej (elektrolitycznej) zasad

– definiuje pojęcie odczyn zasadowy

– omawia skalę pH

– bada odczyn i pH roztworu

– zapisuje obserwacje do przeprowadzanych doświadczeń

Wymagania rozszerzające – uczeń:

rozróżnia pojęcia wodorotlenek i zasada

– wymienia przykłady wodorotlenków i zasad

– wyjaśnia, dlaczego podczas pracy z zasadami należy zachować szczególną ostrożność

– wymienia poznane tlenki zasadowe

– zapisuje równania reakcji otrzymywania wybranego wodorotlenku

planuje doświadczenia, w których wyniku, można otrzymać wodorotlenek: sodu, potasu lub wapnia

– planuje sposób otrzymywania wodorotlenków trudno rozpuszczalnych

zapisuje i odczytuje równania dysocjacji jonowej (elektrolitycznej) zasad

– określa odczyn roztworu zasadowego na podstawie znajomości jonów obecnych w badanym roztworze

– rozwiązuje chemografy

– opisuje doświadczenia przeprowadzane na lekcjach (schemat, obserwacje, wniosek)

wymienia przyczyny odczynu kwasowego, zasadowego, obojętnego roztworów

interpretuje wartość pH w ujęciu jakościowym (odczyn kwasowy, zasadowy, obojętny)

opisuje zastosowania wskaźników

planuje doświadczenie, które umożliwi zbadanie wartości pH produktów używanych w życiu codziennym

Wymagania dopełniające – uczeń:

– zapisuje wzór sumaryczny wodorotlenku dowolnego metalu

planuje doświadczenia, w których wyniku można otrzymać różne wodorotlenki, także trudno rozpuszczalne

zapisuje równania reakcji otrzymywania różnych wodorotlenków

– identyfikuje wodorotlenki na podstawie podanych informacji

– odczytuje równania reakcji chemicznych

– rozwiązuje chemografy o większym stopniu trudności

– wyjaśnia pojęcie skala pH

Wybrane wiadomości i umiejętności wykraczające poza treści wymagań podstawy programowej; ich nabycie przez ucznia może być podstawą do wystawienia oceny celującej. Uczeń:

– opisuje i bada właściwości wodorotlenków amfoterycznych.

  1. Sole

Wymagania konieczne – uczeń:

– opisuje budowę soli

– wskazuje metal i resztę kwasową we wzorze soli

zapisuje wzory sumaryczne soli (chlorków, siarczków)

tworzy nazwy soli na podstawie wzorów sumarycznych i zapisuje wzory sumaryczne soli na podstawie ich nazw, np. wzory soli kwasów: chlorowodorowego, siarkowodorowego i metali, np. sodu, potasu i wapnia

– wskazuje wzory soli wśród zapisanych wzorów związków chemicznych

– opisuje, w jaki sposób dysocjują sole

zapisuje równania reakcji dysocjacji jonowej soli (proste przykłady)

– dzieli sole ze względu na ich rozpuszczalność w wodzie

– określa rozpuszczalność soli w wodzie na podstawie tabeli rozpuszczalności wodorotlenków i soli

– podaje sposób otrzymywania soli trzema podstawowymi metodami (kwas + zasada, metal + kwas, tlenek metalu + kwas)

zapisuje cząsteczkowo równania reakcji otrzymywania soli (najprostsze)

– definiuje pojęcia reakcje zobojętnianiareakcje strąceniowe

– odróżnia zapis cząsteczkowy od zapisu jonowego równania reakcji chemicznej

– określa związek ładunku jonu z wartościowością metalu i reszty kwasowej

wymienia zastosowania najważniejszych soli, np. chlorku sodu

Wymagania podstawowe – uczeń:

– wymienia cztery najważniejsze sposoby otrzymywania soli

– podaje nazwy i wzory soli (typowe przykłady)

zapisuje równania reakcji otrzymywania soli (reakcja zobojętniania) w postaci cząsteczkowej, jonowej oraz jonowej skróconej

– odczytuje równania reakcji otrzymywania soli

wyjaśnia pojęcia reakcja zobojętnianiareakcja strąceniowa

– zapisuje równania reakcji otrzymywania soli (reakcja strąceniowa) w postaci cząsteczkowej

– korzysta z tabeli rozpuszczalności wodorotlenków i soli

zapisuje i odczytuje wybrane równania reakcji dysocjacji jonowej soli

– dzieli metale ze względu na ich aktywność chemiczną (szereg aktywności metali)

– wymienia sposoby zachowania się metali w reakcji z kwasami (np. miedź lub magnez w reakcji z kwasem chlorowodorowym)

– zapisuje obserwacje z przeprowadzanych na lekcji doświadczeń

Wymagania rozszerzające – uczeń:

– podaje nazwy i wzory dowolnych soli

zapisuje i odczytuje równania dysocjacji jonowej (elektrolitycznej) soli

– stosuje metody otrzymywania soli

wyjaśnia przebieg reakcji zobojętniania

zapisuje równania reakcji otrzymywania soli w postaci cząsteczkowej i jonowej

– określa, korzystając z szeregu aktywności metali, które metale reagują z kwasami według schematu: metal + kwas = sól + wodór

– wymienia przykłady soli występujących w przyrodzie
projektuje doświadczenia umożliwiające otrzymywanie soli w reakcjach strąceniowych

formułuje wniosek dotyczący wyniku reakcji strąceniowej na podstawie analizy tabeli rozpuszczalności soli i wodorotlenków

– podaje zastosowania soli

– opisuje doświadczenia przeprowadzane na lekcjach (schemat, obserwacje, wniosek)

Wymagania dopełniające – uczeń:

– wskazuje substancje, które mogą ze sobą reagować, tworząc sól

– podaje metody otrzymywania soli

– identyfikuje sole na podstawie podanych informacji

– wyjaśnia, jakie zmiany zaszły w odczynie roztworów poddanych reakcji zobojętniania

– przewiduje, czy zajdzie dana reakcja chemiczna

– proponuje reakcję tworzenia soli trudno rozpuszczalnej

– określa zastosowanie reakcji strąceniowej

zapisuje i odczytuje równania reakcji otrzymywania dowolnej soli w postaci cząsteczkowej i jonowej

– projektuje doświadczenia otrzymywania soli

– przewiduje efekty zaprojektowanych doświadczeń

– formułuje wniosek do zaprojektowanych doświadczeń

Wybrane wiadomości i umiejętności wykraczające poza treści wymagań podstawy programowej; ich nabycie przez ucznia może być podstawą do wystawienia oceny celującej. Uczeń:

– wyjaśnia pojęcie hydroliza,

– wyjaśnia pojęcie hydrat, wymienia przykłady hydratów,

– wyjaśnia pojęcia: sól podwójna, sól potrójna, wodorosól i hydroksosól.

Wymagania programowe z chemii na poszczególne oceny w III klasie gimnazjum

  1. Węgiel i jego związki z wodorem

Wymagania konieczne – uczeń:

– podaje kryteria podziału chemii na organiczną i nieorganiczną

– określa, czym zajmuje się chemia organiczna

– definiuje pojęcie węglowodory

wymienia naturalne źródła węglowodorów

– stosuje zasady BHP w pracy z gazem ziemnym oraz produktami przeróbki ropy naftowej

– opisuje budowę i występowanie metanu

– podaje wzory sumaryczny i strukturalny metanu

opisuje właściwości fizyczne i chemiczne metanu

– opisuje, na czym polegają spalanie całkowite i niecałkowite

zapisuje równania reakcji spalania całkowitego i niecałkowitego metanu

– definiuje pojęcie szereg homologiczny

– podaje wzory sumaryczne i strukturalne etenu i etynu

opisuje najważniejsze właściwości etenu i etynu

– definiuje pojęcia: polimeryzacja, monomer i polimer

opisuje najważniejsze zastosowania etenu i etynu

definiuje pojęcia węglowodory nasyconewęglowodory nienasycone

– klasyfikuje alkany do węglowodorów nasyconych, a alkeny i alkiny do nienasyconych

– określa wpływ węglowodorów nasyconych i nienasyconych na wodę bromową (lub rozcieńczony roztwór manganianu(VII) potasu)

podaje wzory ogólne szeregów homologicznych alkanów, alkenów i alkinów

– przyporządkowuje dany węglowodór do odpowiedniego szeregu homologicznego

– odróżnia wzór sumaryczny od wzorów strukturalnego i półstrukturalnego

zapisuje wzory sumaryczne i nazwy alkanu, alkenu i alkinu o podanej liczbie atomów węgla (do pięciu atomów węgla w cząsteczce)

– zapisuje wzory strukturalne i półstrukturalne (proste przykłady) węglowodorów

Wymagania podstawowe – uczeń:

– wyjaśnia pojęcie szereg homologiczny

podaje zasady tworzenia nazw alkenów i alkinów na podstawie nazw alkanów

zapisuje wzory sumaryczne, strukturalne i półstrukturalne oraz podaje nazwy alkanów, alkenów i alkinów

– buduje model cząsteczki metanu, etenu, etynu

– wyjaśnia różnicę między spalaniem całkowitym a niecałkowitym

opisuje właściwości fizyczne oraz chemiczne (spalanie) metanu, etanu, etenu i etynu

zapisuje i odczytuje równania reakcji spalania metanu, etenu i etynu

– podaje sposoby otrzymywania etenu i etynu

– porównuje budowę etenu i etynu

– wyjaśnia, na czym polegają reakcje przyłączania i polimeryzacji

– wyjaśnia, jak doświadczalnie odróżnić węglowodory nasycone od nienasyconych

– określa, od czego zależą właściwości węglowodorów

– wykonuje proste obliczenia dotyczące węglowodorów

Wymagania rozszerzające – uczeń:

tworzy wzór ogólny szeregu homologicznego alkanów (na podstawie wzorów trzech kolejnych alkanów)

–proponuje, jak doświadczalnie wykryć produkty spalania węglowodorów

zapisuje równania reakcji spalania całkowitego i niecałkowitego alkanów, alkenów, alkinów

– zapisuje równania reakcji otrzymywania etenu i etynu

– odczytuje podane równania reakcji chemicznej

zapisuje równania reakcji etenu i etynu z bromem, polimeryzacji etenu

– opisuje rolę katalizatora w reakcji chemicznej

wyjaśnia zależność między długością łańcucha węglowego a właściwościami (np. stanem skupienia, lotnością, palnością) alkanów

– wyjaśnia, co jest przyczyną większej reaktywności chemicznej węglowodorów nienasyconych w porównaniu z węglowodorami nasyconymi

opisuje właściwości i zastosowania polietylenu

projektuje doświadczenie chemiczne umożliwiające odróżnienie węglowodorów nasyconych od nienasyconych

– opisuje przeprowadzane doświadczenia chemiczne

Wymagania dopełniające – uczeń:

– dokonuje analizy właściwości węglowodorów

– wyjaśnia wpływ wiązania wielokrotnego w cząsteczce węglowodoru na jego reaktywność chemiczną

– zapisuje równania reakcji przyłączania (np. bromowodoru, wodoru, chloru) do węglowodorów zawierających wiązanie wielokrotne

– określa produkty polimeryzacji etynu

– projektuje doświadczenia chemiczne

– stosuje zdobytą wiedzę w złożonych zadaniach

Wybrane wiadomości i umiejętności wykraczające poza treści wymagań podstawy programowej; ich nabycie przez ucznia może być podstawą do wystawienia oceny celującej. Uczeń:

– potrafi wykryć obecność węgla i wodoru w związkach organicznych

– wyjaśnia pojęcie piroliza metanu

– wyjaśnia pojęcie destylacja frakcjonowana ropy naftowej

– wymienia produkty destylacji frakcjonowanej ropy naftowej

– określa właściwości i zastosowania produktów destylacji frakcjonowanej ropy naftowej

– omawia jakie skutki dla środowiska przyrodniczego, ma wydobywanie i wykorzystywanie ropy naftowej

– wyjaśnia pojęcia: izomeria, izomery

– wyjaśnia pojęcie kraking

– zapisuje równanie reakcji podstawienia (substytucji)

– charakteryzuje tworzywa sztuczne

– podaje właściwości i zastosowania wybranych tworzyw sztucznych

– wymienia przykładowe oznaczenia opakowań wykonanych z polietylenu

  1. Pochodne węglowodorów

Wymagania konieczne – uczeń:

– dowodzi, że alkohole, kwasy karboksylowe, estry, aminy, aminokwasy są pochodnymi węglowodorów

– opisuje budowę pochodnych węglowodorów (grupa węglowodorowa + grupa funkcyjna)

– wymienia pierwiastki chemiczne wchodzące w skład pochodnych węglowodorów

– klasyfikuje daną substancję organiczną do odpowiedniej grupy związków chemicznych

– określa, co to jest grupa funkcyjna

– zaznacza grupy funkcyjne w alkoholach, kwasach karboksylowych, estrach, aminach i aminokwasach i podaje ich nazwy

– zapisuje wzory ogólne alkoholi, kwasów karboksylowych i estrów

zapisuje wzory sumaryczne i strukturalne prostych alkoholi monohydroksylowych i kwasów karboksylowych (do 2 atomów węgla w cząsteczce) oraz tworzy ich nazwy

– zaznacza we wzorze kwasu karboksylowego resztę kwasową

– określa, co to są nazwy zwyczajowe i systematyczne

– wymienia reguły tworzenia nazw systematycznych związków organicznych

– podaje nazwy zwyczajowe omawianych kwasów karboksylowych (mrówkowy, octowy)

opisuje najważniejsze właściwości metanolu, etanolu, glicerolu oraz kwasów etanowego i metanowego

zapisuje równanie reakcji spalania metanolu

opisuje podstawowe zastosowania etanolu i kwasu etanowego

– dokonuje podziału alkoholi na monohydroksylowe, polihydroksylowe oraz kwasów karboksylowych na nasycone i nienasycone

– określa, co to są alkohole polihydroksylowe

– wymienia dwa najważniejsze kwasy tłuszczowe

opisuje właściwości długołańcuchowych kwasów karboksylowych (kwasów tłuszczowych: stearynowego i oleinowego)

– definiuje pojęcie mydła

– wymienia związki chemiczne, będące substratami reakcji estryfikacji

– definiuje pojęcie estry

– wymienia przykłady występowania estrów w przyrodzie

– opisuje zagrożenia związane z alkoholami (metanol, etanol)

– zna toksyczne właściwości poznanych substancji

– określa, co to są aminy i aminokwasy

– podaje przykłady występowania amin i aminokwasów

Wymagania podstawowe – uczeń:

– zapisuje nazwy i wzory omawianych grup funkcyjnych

– zapisuje wzory i wymienia nazwy alkoholi

zapisuje wzory sumaryczny i strukturalny glicerolu

– uzasadnia stwierdzenie, że alkohole i kwasy karboksylowe tworzą szeregi homologiczne

– podaje odczyn roztworu alkoholu

– opisuje fermentację alkoholową

zapisuje równania reakcji spalania etanolu

podaje przykłady kwasów organicznych występujących w przyrodzie i wymienia ich zastosowania

tworzy nazwy prostych kwasów karboksylowych (do 5 atomów węgla w cząsteczce) oraz zapisuje ich wzory sumaryczne i strukturalne

– podaje właściwości kwasów metanowego (mrówkowego) i etanowego (octowego)

– omawia dysocjację jonową kwasów karboksylowych

zapisuje równania reakcji spalania, reakcji dysocjacji jonowej, reakcji z: metalami, tlenkami metali i zasadami kwasów metanowego i etanowego

– podaje nazwy soli pochodzących od kwasów metanowego i etanowego

podaje nazwy wyższych kwasów karboksylowych

zapisuje wzory sumaryczne kwasów palmitynowego, stearynowego i oleinowego

– opisuje, jak doświadczalnie udowodnić, że dany kwas karboksylowy jest kwasem nienasyconym

– podaje przykłady estrów

tworzy nazwy estrów pochodzących od podanych nazw kwasów i alkoholi (proste przykłady)

wyjaśnia, na czym polega reakcja estryfikacji

– określa sposób otrzymywania wskazanego estru, np. octanu etylu

– wymienia właściwości fizyczne octanu etylu

opisuje budowę i właściwości amin na przykładzie metyloaminy

– zapisuje wzór najprostszej aminy

opisuje negatywne skutki działania etanolu na organizm ludzki

– zapisuje obserwacje do wykonywanyc

Wymagania rozszerzające – uczeń:

– wyjaśnia, dlaczego alkohol etylowy wykazuje odczyn obojętny

– wyjaśnia, w jaki sposób tworzy się nazwę systematyczną glicerolu

– zapisuje równania reakcji spalania alkoholi

podaje nazwy zwyczajowe i systematyczne kwasów karboksylowych

– wyjaśnia, dlaczego wyższe kwasy karboksylowe nazywa się kwasami tłuszczowymi

– porównuje właściwości kwasów organicznych i nieorganicznych

– porównuje właściwości kwasów karboksylowych

– podaje metodę otrzymywania kwasu octowego

– wyjaśnia proces fermentacji octowej

– opisuje równania reakcji chemicznych dla kwasów karboksylowych

– podaje nazwy soli kwasów organicznych

– określa miejsce występowania wiązania podwójnego w cząsteczce kwasu oleinowego

projektuje doświadczenie chemiczne umożliwiające odróżnienie kwasów oleinowego od palmitynowego lub stearynowego

zapisuje równania reakcji chemicznych prostych kwasów karboksylowych z alkoholami monohydroksylowymi

– zapisuje równania reakcji otrzymywania podanych estrów

– tworzy wzory estrów na podstawie podanych nazw kwasów i alkoholi

– zapisuje wzory poznanej aminy i aminokwasu

opisuje budowę, właściwości fizyczne i chemiczne aminokwasów na przykładzie glicyny

– opisuje przeprowadzone doświadczenia chemiczne

Wymagania dopełniające – uczeń:

– proponuje doświadczenie chemiczne do podanego tematu

– formułuje wnioski z doświadczeń chemicznych

– przeprowadza doświadczenia chemiczne

– zapisuje wzory dowolnych alkoholi i kwasów karboksylowych

– zapisuje równania reakcji chemicznych dla alkoholi, kwasów karboksylowych o wyższym stopniu trudności (np. więcej niż 5 atomów węgla w cząsteczce) (dla alkoholi i kwasów karboksylowych)

– wyjaśnia zależność między długością łańcucha węglowego a stanem skupienia i reaktywnością chemiczną alkoholi oraz kwasów karboksylowych

– zapisuje równania reakcji otrzymywania estru o podanej nazwie lub podanym wzorze

projektuje doświadczenie chemiczne umożliwiające otrzymanie estru o podanej nazwie

opisuje właściwości estrów w kontekście ich zastosowań

– przewiduje produkty reakcji chemicznej

– identyfikuje poznane substancje

– dokładnie omawia reakcję estryfikacji

– omawia różnicę między reakcją estryfikacji a reakcją zobojętniania

– zapisuje równania reakcji chemicznych w postaci cząsteczkowej, jonowej oraz skróconej jonowej

– analizuje konsekwencje istnienia dwóch grup funkcyjnych w cząsteczce aminokwasu

– zapisuje równanie reakcji tworzenia dipeptydu

– wyjaśnia mechanizm powstawania wiązania peptydowego

– potrafi wykorzystać swoją wiedzę do rozwiązywania złożonych zadań

Wybrane wiadomości i umiejętności wykraczające poza treści wymagań podstawy programowej; ich nabycie przez ucznia może być podstawą do wystawienia oceny celującej. Uczeń:

– wyjaśnia pojęcie tiole

– opisuje właściwości i zastosowania wybranych alkoholi

– określa właściwości i zastosowania wybranych kwasów karboksylowych

– zapisuje równania reakcji chemicznych zachodzących w twardej wodzie po dodaniu mydła sodowego

– wyjaśnia pojęcie hydroksykwasy

– wymienia zastosowania aminokwasów

– zapisuje równania reakcji hydrolizy estru o podanej nazwie lub wzorze

  • wyjaśnia, co to jest hydroliza estru

     

  1. Substancje o znaczeniu biologicznym

Wymagania konieczne – uczeń:

– wymienia główne pierwiastki chemiczne wchodzące w skład organizmu człowieka

– wymienia podstawowe składniki żywności oraz miejsce ich występowania

wymienia miejsca występowanie celulozy i skrobi w przyrodzie

– określa, co to są makroelementy i mikroelementy

wymienia pierwiastki chemiczne, które wchodzą w skład tłuszczów, sacharydów i białek

klasyfikuje tłuszcze ze względu na pochodzenie, stan skupienia i charakter chemiczny

– wymienia rodzaje białek

– klasyfikuje sacharydy

definiuje białka, jako związki chemiczne powstające z aminokwasów

– wymienia przykłady tłuszczów, sacharydów i białek

– określa, co to są węglowodany

podaje wzory sumaryczne: glukozy, sacharozy, skrobi i celulozy

– podaje najważniejsze właściwości omawianych związków chemicznych

– definiuje pojęcia denaturacja, koagulacja

wymienia czynniki powodujące denaturację białek

– podaje reakcję charakterystyczną białek i skrobi

– opisuje znaczenie: wody, tłuszczów, białek, sacharydów, witamin i mikroelementów dla organizmu człowieka

– opisuje, co to są związki wielkocząsteczkowe i wymienia ich przykłady

– wymienia funkcje podstawowych składników pokarmu

Wymagania podstawowe – uczeń:

– wyjaśnia rolę składników żywności w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu

– definiuje pojęcie: tłuszcze

opisuje właściwości fizyczne tłuszczów

– opisuje właściwości białek

opisuje właściwości fizyczne glukozy, sacharozy, skrobi i celulozy

wymienia czynniki powodujące koagulację białek

opisuje różnice w przebiegu denaturacji i koagulacji białek

– określa wpływ oleju roślinnego na wodę bromową

– omawia budowę glukozy

zapisuje za pomocą wzorów sumarycznych równanie reakcji sacharozy z wodą

– określa przebieg reakcji hydrolizy skrobi

wykrywa obecność skrobi i białka w różnych produktach spożywczych

Wymagania rozszerzające – uczeń:

– podaje wzór ogólny tłuszczów

– omawia różnice w budowie tłuszczów stałych i ciekłych

– wyjaśnia, dlaczego olej roślinny odbarwia wodę bromową

– definiuje pojęcia: peptydy, zol, żel, koagulacja, peptyzacja

– wyjaśnia, co to znaczy, że sacharoza jest disacharydem

– porównuje budowę cząsteczek skrobi i celulozy

wymienia różnice we właściwościach fizycznych skrobi i celulozy

– zapisuje poznane równania reakcji hydrolizy sacharydów

– definiuje pojęcie wiązanie peptydowe

projektuje doświadczenie chemiczne umożliwiające odróżnienie tłuszczu nienasyconego od nasyconego

– planuje doświadczenia chemiczne umożliwiające badanie właściwości omawianych związków chemicznych

– opisuje przeprowadzane doświadczenia chemiczne

opisuje znaczenie i zastosowania skrobi, celulozy oraz innych poznanych związków chemicznych

Wymagania dopełniające – uczeń:

– podaje wzór tristearynianu glicerolu

projektuje doświadczenia chemiczne umożliwiające wykrycie białka

– określa, na czym polega wysalanie białka

– definiuje pojęcie izomery

– wyjaśnia, dlaczego skrobia i celuloza są polisacharydami

– wyjaśnia, co to są dekstryny

– omawia hydrolizę skrobi

– umie zaplanować i przeprowadzić reakcje weryfikujące postawioną hipotezę

– identyfikuje poznane substancje

 

Wybrane wiadomości i umiejętności wykraczające poza treści wymagań podstawy programowej; ich nabycie przez ucznia może być podstawą do wystawienia oceny celującej. Uczeń:

– zapisuje równania reakcji otrzymywania i zmydlania, np. tristearynianu glicerolu

– potrafi zbadać skład pierwiastkowy białek i cukru

– wyjaśnia pojęcie galaktoza

– udowadnia doświadczalnie, że glukoza ma właściwości redukujące

– przeprowadza próbę Trommera i próbę Tollensa

– definiuje pojęcia: hipoglikemia, hiperglikemia

– projektuje doświadczenie umożliwiające odróżnienie tłuszczu od substancji tłustej (próba akroleinowa)

– opisuje na czym polega próba akroleinowa

– wyjaśnia pojęcie uzależnienia

– wymienia rodzaje uzależnień

– opisuje szkodliwy wpływ niektórych substancji uzależniających na organizm człowieka

– opisuje substancje powodujące uzależnienia oraz skutki uzależnień

– wyjaśnia skrót NNKT

– opisuje proces utwardzania tłuszczów

– opisuje hydrolizę tłuszczów

– wyjaśnia, na czym polega efekt Tyndalla

DZIENNIK ELEKTRONICZNY
OFICJALNA STRONA
WSPÓŁPRACA MIĘDZYNARODOWA
DZIAŁALNOŚĆ GIMNAZJUM NR 2













SZKOŁA PARTNERSKA
DANE TELEADRESOWE


Gimnazjum nr 2 w Wodzisławiu Śląskim im. Ziemi Wodzisławskiej

ul. 26 Marca 66
44-300 Wodzisław Śląski
tel. 32-455-37-36
e-mail: gim2@wodzislaw-slaski.pl

Sierpień 2017
P W Ś C P S N
« Kwi    
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
28293031